Από τα ξημερώματα της Δευτέρας 28 Ιανουαρίου 2008 με την εκδημίαν εις Κύριον του Μακαριστού Αρχιεπισκόπου Αθηνών και πάσης Ελλάδος κυρού Χριστοδούλου δεν έγινε πτωχότερη μόνον η Ελλαδική Εκκλησία,  αλλά και ο Προσφυγικός Ελληνισμός.

Ο Μακαριστός Προκαθήμενος της Εκκλησίας μας αποτελούσε μέλος της μεγάλης μικρασιατικής οικογένειας και ζημώθηκε με τον πόνο του βίαιου αιματηρού ξεριζωμού, με τις απίστευτες περιπέτειες της εγκατάστασης των προσφύγων του 1922 στην ελληνική πατρίδα αλλά και με την πίστη, την ευλάβεια, την ψυχική δύναμη, την επιμονή, το σθένος  και τις αξίες των παππούδων και των γονιών μας.

Ο Μικρασιατικός κόσμος θρηνεί τον Ιεράρχη  που υπερασπιζόταν με όλη τη δύναμη της ψυχής του τα δίκαια των Ελλήνων προσφύγων του 1922.
Θρηνεί τον Ιεράρχη που με παρρησία και με βουρκωμένα μάτια βροντοφώναζε, με όλη τη δύναμη της καρδιάς του, ότι “δεν υπάρχουν χαμένες αλλά Αλησμόνητες Πατρίδες”.

Θρηνούμε τον εκκλησιαστικό άνδρα, ο οποίος ως Μητροπολίτης Δημητριάδος υπήρξε από τους πιο φλογερούς πρωτεργάτες της ένταξης στη χορεία των Αγίων της Εκκλησίας μας  των τελευταίων Μητροπολιτών Χρυσοστόμου Σμύρνης,  Γρηγορίου Κυδωνιών,Αμβροσίου Μοσχονησίων, Ευθυμίου Ζήλων, Προκοπίου Ικονίου και των μαζί με αυτούς μαρτυρήσαντες κληρικούς, στρατιωτικούς και λαϊκούς κατά την Μικρασιατική Καταστροφή.
Μετά από μεγάλη προετοιμασία και βάσει των Ιερών Κανόνων της Εκκλησίας, η ένταξη αυτή έγινε πραγματικότητα από την Ιερά Σύνοδο της Εκκλησίας της Ελλάδος τον Νοέμβριο του 1992, προεδρεύοντος του Μακαριστού Αρχιεπισκόπου Σεραφείμ.

Οφείλουμε να  αναφερθούμε. ακόμη και σε μια άλλη χειρονομία του που τιμά τις ρίζες του αλλά και τον ελληνισμό ολόκληρο. Αναφερόμαστε στο περίφημο πολύπτυχο ανάγλυφο, που φρόντισε να κατασκευασθεί στον νότιο εξωτερικό τοίχο του Ιερού Ναού της Ευαγγελιστρίας Νέας Ιωνίας Μαγνησίας και που αναπαριστά σκηνές από την Μικρασιατική τραγωδία .  Το μνημειώδες αυτό έργο αποτελεί μαρτυρία στις γενιές που έρχονται για τις ρίζες και τον Πολιτισμό του ευρύτερου Μικρασιατικού, Ποντιακού χώρου και της Ανατ. Θράκης.

Ας αναπαυθεί εν ειρήνη η ψυχή του.

Γιαγιά Φιλιώ, 

Κοιμήθηκες και ονειρεύτηκες τον αγαπημένο σου Βουρλά, τη γλυκιά πατρίδα μας  Μικρασία και ένοιωσες τόσο όμορφα που δεν θέλησες να ξυπνήσεις πια!

Έκλεισες τα κουρασμένα και βασανισμένα αλλά σπινθηροβόλα σου μάτια που είδαν τον Όλεθρο, την Κόλαση, την Φωτιά και τον Σκοτωμό στα Βουρλά και στην παραλία της Σμύρνης και αποφάσισες να φύγεις ήρεμα και ειρηνικά από κοντά μας, όπως ο Θεός το θέλησε για σένα.

Και πέταξες για την πατρίδα Μικρασία ελεύθερη πια, χωρίς κανείς να μπορεί να σε αγγίξει, να σου κάνει κακό. Αποφάσισες να φύγεις 85 χρόνια μετά την Καταστροφή που στέρησε τη ζωή από τον πατέρα, τα αδέλφια σου και τόσους άλλους συγγενείς, συμπατριώτες και φίλους σου…  85 ακριβώς χρόνια, πριν, ξέφυγες από τον Χάροντα που χόρευε και θέριζε δαιμονισμένα στον χαρούμενο, τον πλούσιο και ευλογημένο τόπο μας και αφάνιζε τα πάντα.  85 χρόνια πολέμησες, εδώ στην κοινή πατρίδα την Ελλάδα, για να επιβιώσεις, να δουλέψεις, να κάνεις οικογένεια, να φροντίσεις για άλλους πρόσφυγες και για τα δίκαιά τους, να αναθρέψεις την θυγατέρα, τα εγγόνια και τα δισέγγονά σου… Δεν ήξερες τι θα πει απραξία…

Αλήθεια γιαγιά Φιλιώ, γιατί οι Μικρασιάτισες, οι Πόντιες και γενικά οι  γυναίκες των Αξέχαστων πατρίδων  βρίσκονται πάντα σε κίνηση και δεν αφήνουν σε αργία ούτε το σώμα ούτε το νου τους; 

Δεν έσκυψες ποτέ το κεφάλι σε κανένα όταν υπερασπιζόσουν το δίκιο των ξεριζωμένων; Έλεγες, ότι επειδή ήσουν γυναίκα δεν σ’ έπαιρναν στα σοβαρά στην αρχή, γιατί σε λίγο τους έκανες να το μετανιώσουν. Μέχρι τα 108 δημιουργικά σου χρόνια δεν στέρεψαν τα δάκρυα για τον αγαπημένο σου τόπο.  Πάλεψες για το μνημείο των Μικρασιατών στη Ν. Φιλαδέλφεια και υπερηφανευόσουν γι’  αυτό. Πάλεψες δεκάδες χρόνια για συντηρήσεις στις νεότερες γενιές τον Πολιτισμό των Πατρίδων μας και κατάφερες εσύ μια μόνη γυναίκα να δημιουργήσεις ό,τι δεν μπορέσαμε να κάνουμε όλα τα προσφυγικά Σωματεία μαζί:

Το Μουσείο του Μικρασιατικού Πολιτισμού στη Ν. Φιλαδέλφεια που φέρει το όνομά σου.

Μάζεψες απ’  όλη την Ελλάδα κομμάτι – κομμάτι τα πολύτιμα απομεινάρια του Πολιτισμού μας, που μπόρεσαν να διασώσουν οι πρόσφυγες του 1922.   Ο δυναμικός χαρακτήρας σου, η αδάμαστη θέληση, το μεγάλο πείσμα, η ευστροφία σου και η διαύγεια του νου σου μέχρι το τέλος σ’ έκανε να είσαι πάντα νέα στην ψυχή παρ’ όλους τους τρεις αιώνες που κουβαλούσε το κορμί σου.  

Γιαγιά Φιλιώ,στο πρόσωπό σου βλέπω τις δικές μου γιαγιάδες και τις εκατοντάδες χιλιάδες μικρασιάτισες γιαγιάδες που μας κάνατε  να ζούμε και να βλέπουμε τις Αλησμόνητες πατρίδες μας μέσα από τα δικά σας μάτια, μας μάθατε στις δυσκολίες να λέμε «Δόξα τω Θεώ» και να κοιτάμε μόνο ψηλά και μπροστά. 

Γιαγιά Φιλιώ, Δεν πρέπουν δάκρυα για την «φυγή» σου, επειδή τους Χρυσούς Ολυμπιονίκες της Ζωής μόνο τους σεβόμαστε και τους χειροκροτούμε, δεν τους κλαίμε.                                                             

 Καλό σου Ταξίδι!   Ευχαριστούμε για το αγέρωχο δίδαγμα Ζωής που μας έδωσες!

Κοιμήσου ήσυχη!                                                                                                                              

Αρχοντία

   Η Νιόβη ήταν θυγατέρα του Βασιλιά Ταντάλου, που βασίλευε στην περιοχή της Λυδίας και Παφλαγονίας με πρωτεύουσα την πόλη Τανταλίδα ή Σίπυλο ( μετέπειτα  εκεί ιδρύθηκε η αποικία Μαγνησία) και της Βασίλισσας Διώνης.

  Η Νιόβη παντρεύτηκε με τον Αμφίωνα, Βασιλιά των Θηβών και απέκτησε δέκα τέσσερα παιδιά: επτά αγόρια και επτά κορίτσια. Ήταν περήφανη για τα παιδιά της επειδή ήσαν όμορφα και δυνατά. Η περηφάνια της ήταν τα τόσο μεγάλη ώστε έφθασε στο σημείο να αντιπαραβάλλεται με την θεά Λητώ που είχε μόνο δύο παιδιά, τους θεούς Απόλλωνα και Άρτεμη.

   Η θεά Λητώ προσβλήθηκε πολύ από την ύβρη και την αλαζονεία της Νιόβης και ζήτησε από τα παιδιά της να την υπερασπισθούν. Έτσι, ο μεν Απόλλων τόξευσε με τα βέλη του, μια ημέρα, τα αγόρια της, όταν έβοσκαν τα κοπάδια τους και η Άρτεμις τόξευσε τις θυγατέρες της μέσα στο ίδιο τους το παλάτι. 

   Οι θεοί άφησαν στη Νιόβη μόνο ένα αγόρι και ένα κορίτσι. Η τραγική μάνα αφού έθαψε τα δώδεκα παιδιά της έμεινε νηστική και  θρηνώντας τρεις ημέρες πάνω από τους τάφους τους, έφυγε για την ιδιαίτερη πατρίδα της και τον πατέρα της.

   Εκεί βρήκε κατεστραμμένη την πόλη και, απελπισμένη, ζήτησε από τον Δία να την απαλλάξει από το μαρτύριο της ζωής της και εκείνος την λυπήθηκε και την μεταμόρφωσε σε βράχο σε μια κορφή του Σίπυλου.

   Ακόμη, όμως, και πετρωμένη η Νιόβη εξακολουθούσε να θρηνεί και για τούτο τα δάκρυά της σχημάτισαν λίμνη στους πρόποδες του Σιπύλου, που οι Έλληνες, μέχρι το 1922, την ονόμαζαν «Η λίμνη της Νιόβης».

   Η Νιόβη στέκει ακόμη, στο βράχο πάνω από την Μαγνησία με γερμένο κεφάλι και εξακολουθεί να θρηνεί, μαζί με τα δικά της παιδιά και χιλιάδες άλλα που έμειναν άταφα στη γη της Μαγνησίας και που δεν μπόρεσαν να τα κλάψουν,εκεί, οι δικές τους μάνες.

    Το όρος Σίπυλο ευρίσκεται στην Ιωνία, στα βορειοδυτικά της Σμύρνης, έχει ύψος 1.488 μ. και αποτελεί την δυτικότερη επέκταση του Τμώλου. Είναι το χιλιοτραγουδισμένο και αγαπημένο βουνό των Μαγνησαλίδων.

    Το Σίπυλο είναι γεμάτο βαθειές χαραδρώσεις, ηφαιστιογενή χάσματα και λίμνες. Είναι δροσερό και καταπράσινο με πολυποίκλη πανίδα και χλωρίδα.Οι γεμάτες βλάστηση ρεματιές του ξεκούραζαν τους εκδρομείς που ανέβαιναν για δροσιά τα καυτερά καλοκαίρια.   Στις ψηλότερες κορυφές του το χιόνι δε λιώνει ποτέ και οι Έλληνες χρησιμοποιούσαν κομμάτια πάγου από το Σίπυλο για την διατήρηση των τροφίμων.

   Στο Σίπυλο λατρευόταν, κατά την Αρχαιότητα, η θεά Κυβέλη η επονομαζομένη και Σιπυλήνη ή Σιπυληνή. Επάνω στο όρος υπήρχε και ανάγλυφο το άγαλμα της θεάς. Μετά από ανασκαφές έχουν ανευρεθεί τάφοι παιδικοί, γυναικείο άγαλμα ( Σιπυλίνα) κ.ά.

   Το όρος Σίπυλο χρησιμοποιήθηκε για στρατιωτικούς λόγους από τον Ελληνικό Στρατό κατά την Μικρασιατική εκστρατεία του 1919 – 1922.

    Ο Σέλευκος, συνομήλικος του Μ. Αλεξάνδρου, γεννήθηκε, μεταξύ των ετών 354 – 358π. Χ., στη μακεδονική πόλη Εύροπο και ακολούθησε τον φίλο του στην Μ. Ασία ως Υπασπιστής ( επικεφαλής της βασιλικής φρουράς). 

   Μετά τον θάνατο του Μ. Αλεξάνδρου και κατά τους πολέμους των Διαδόχων του ( μετά την μάχη της Υψού το 301 π. Χ. ), ο Σέλευκος έλαβε την κεντρική Ασία ( από την Φρυγία μέχρι τον Ινδό ποταμό) και την Συρία  ( από τον κόλπο της Ισσού έως την Αίγυπτο). 

    Αργότερα απέκτησε την επικυριαρχία και στο βασίλειο του Λυσιμάχου, δηλαδή ολόκληρη την εντεύθεν του Ταύρου Ασία και έφθασε έως τα παράλια της Δυτικής Μ. Ασίας. 

    Το κράτους του Σελεύκου απέβη το μεγαλύτερο των Διαδόχων και το αποτελούσαν ανομοιογενείς ομάδες πληθυσμού: διαφορετικά έθνη με όλα τα συνεπακόλουθα ( άλλη νοοτροπία, πνευματικό, οικονομικό, πολιτιστικό επίπεδο, άλλες θρησκείες, άλλες συνήθειες), με αποτέλεσμα την δυσκολία της διοίκησης και την επιβολή της νέας διακυβέρνησης με την δημιουργία πολυάνθρωπων πόλεων. 

    Το κράτος των Σελευκιδών, αργότερα διασπάσθηκε σε σχεδόν, φυλετικά κράτη. 

   Ο Σέλευκος δολοφονήθηκε στην πόλη Λυσιμάχεια, σε ηλικία 75 ετών από τον Πτολεμαίο Κεραυνό, επειδή δεν του παρεχώρησε την Αίγυπτο όπως του είχε υποσχεθεί.Τάφηκε από τον βασιλέα Φιλέταιρο της Περγάμου στην  Σελεύκεια επί του Ορόντου ποταμού. 

    Βασιλιάς της αρχαίας Λυδίας που ανήλθε στον θρόνο το 560 π. Χ. και είχε πρωτεύουσά του τις Σάρδεις. Ο Κροίσος  κατέλαβε την Σμύρνη και την Έφεσο και καθυπέταξε όλες τις Ιωνικές πόλεις.

   Το κράτος του ήταν πάμπλουτο και διέθετε μεγάλο εμπόριο, βιοτεχνίες και οι Σάρδεις( εκτός από κέντρο εμπορίου και οικονομικής ανάπτυξης) αποτελούσαν και κέντρο των σοφών ανδρών και των καλλιτεχνών της εποχής.

   Στη μεγάλη του ακμή και ευτυχία, ο Κροίσος ηττήθηκε από τον Κύρο, Βασιλιά των Περσών. Το έτος 546 π. Χ. αλώθηκαν οι Σάρδεις. 

   Γνωστή είναι η επίσκεψη που έκανε στις Σάρδεις ο σοφός Σόλων ο Αθηναίος, στον οποίον ο Κροίσος, αφού επέδειξε τους αμύθητους θησαυρούς του τον ερώτησε, εάν έχει συναντήσει ευτυχέστερο άνθρωπο στον Κόσμο και ο Σόλων του απάντησε το περίφημο και διαχρονικό και πάντα επίκαιρο «Μηδένα προ του τέλους μακάριζε».

   Όταν καταλήφθηκαν οι Σάρδεις, ο Κύρος διέταξε να καεί ζωντανός ο Κροίσος και ενώ ετοιμάσθηκε η πυρά και τον τοποθέτησαν επάνω στο σωρό των ξύλων, ο Κροίσος θρηνώντας ζητούσε τον έλεον του Κύρου και εκείνος αφού είδε την ταπείνωση του άλλοτε δυνατού δυνάστη και φοβούμενος για την δική του μελλοντική τύχη του χάρισε την ζωή.

    Η περίφημη μικρασιατική επαρχία όπου οι αρχαίοι Έλληνες των ιωνικών φύλων, κατά τον Α΄ Αποικισμό, ίδρυσαν αποικίες οι οποίες αποτέλεσαν την Ιωνική Δωδεκάπολη: Μίλητος, Μυούντα, Πριήνη, Έφεσος, Κολοφών, Τέω, Ερυθραί, Κλαζομεναί, Σάμος, Χίος, Φώκαια και ως δεκάτη τρίτη προστέθηκε αργότερα η αιολική Σμύρνη όταν καταλήφθηκε από τους Κολοφώνιους.  

    Οι πόλεις αυτές είχαν δημιουργήσει το Κοινόν των Ιώνων (χαλαρή Ομοσπονδία με ανεξάρτητες και αυτόνομες τις πόλεις) όπου έστελναν Βουλευτές – εκπροσώπους τους.

   Ο Άρχων του Κοινού ονομαζόταν Πρύτανις. Το Κοινό είχε κυρίως θρησκευτικό και εμπορικό χαρακτήρα.   Κέντρο της Ομοσπονδίας ήταν το Πανιώνιο στο ακρωτήριο της Μυκάλης, δηλαδή, Ιερό του Ελικωνίου Ποσειδώνος, όπου τελούσαν ετήσιες εορτές και εύρισκαν ευκαιρία να συναντώνται.  

     Η Ιωνία με την εύφορη γη, τα λιμάνια της και τους επιδέξιους ναυτικούς της έφθασε στην μεγαλύτερη ακμή τον 7^ο π. Χ. αι., οπότε δημιούργησε και

δικές της αποικίες.  

    Ο πλούτος της επέτρεψε στούς κατοίκους  να ζουν άνετα, ευχάριστα και με πολυτέλεια. Ανέπτυξαν την φιλοσοφία (Φυσικοί Φιλόσοφοι), τον ιωνικό αρχιτεκτονικό ρυθμό (λεπτός, με χάρη και αρμονία), τα ιωνικά ποιητικά μέτρα, την ποίηση, την πλαστική, την ρητορεία, την ιστοριογραφία, την γεωγραφία, την ιωνική διάλεκτο, το δημοκρατικό πολίτευμα.   

   Οι Ίωνες, προκειμένου ν’ αποτινάξουν τον περσικό ζυγό, επαναστάτησαν (Ιωνική Επανάστάση 499 π. Χ.) με την υποκίνηση του Τυράννου της Μιλήτου Αρισταγόρα. Η Επανάσταση απέτυχε διότι οι μόνοι (από την υπόλοιπη Ελλάδα) που έστειλαν βοήθεια ήσαν  οι Αθηναίοι και οι Ερετριείς.  

   Η Ιωνία ταλαιπωρήθηκε μετά τους περσικούς πολέμους διότι αποτέλεσε επίκεντρο δοσοληψιών. Αρχικά απελευθερώθηκε από τον Κίμωνα και στην συνέχεια οι πόλεις της παραδόθηκαν και πάλι υπόδουλες στους Πέρσες από την Ανταλκίδειο Ειρήνη (387 π. Χ.), που συνήψαν οι Πέρσες με τους Σπαρτιάτες. Τελικά, απελευθερώθηκαν από τον Μ. Αλέξανδρο. 

    Η δυνατά εύρωστη ιωνική οικονομία επέτρεψε ώστε να κόβονται νομίσματα (από ήλεκτρο και άργυρο) από τους αρχαιότατους χρόνους.  

   Η Ιωνία έως και τον Σεπτέμβριο του 1922 μ. Χ. εξακολουθούσε την τροφοδοσία του έθνους και όχι μόνον, με πλούτο οικονομικό, πνευματικό, καλλιτεχνικό, πολιτικό, κοινωνικό. Το εμπορικό λιμάνι της Σμύρνης με την μεγαλύτερη κίνηση εμπορικών πλοίων με τα οποία διεξαγόταν το εισαγωγικό και εξαγωγικό εμπόριο, η εύφορη γη της Ιωνίας με την πλούσια γεωργία και την κτηνοτροφία, οι Τράπεζες, οι ελληνικές και ξένες ναυτιλιακές εταιρείες, οι κάθε είδους επιχειρήσεις και τα μεγάλα εκπαιδευτικά και πνευματικά της ιδρύματα, τα θέατρα και η ζωή της ανέδειξαν την Ιωνία ως το μεγαλύτερο κέντρο του Μικρασιατικού Ελληνισμού.

   Μερικές από τις πόλεις της Ιωνίας, εκτός της Σμύρνης, είναι τα Βουρλά ( αρχαία Βρυούλα), η Κρήνη (Τσεσμές), το Μελί, το Σεβδίκιοϊ, η Αγία Παρασκευή, η Μαγνησία, η Φώκαια, το Κορδελιό, η Έφεσος, το Αϊδίνι, ο Βουρνόβας, ο Κασαμπάς, τα Μούγλα, η Φιλαδέλφεια, το Αξάρι, κ.α.  

   Οι κάτοικοί της φημίζονταν για την ζωντάνια και την εργατικότητά τους, την ευστροφία και το πολυτάξιδο του χαρακτήρα τους, την εφευρηματικότητα και την πνευματικότητα τους, την κοινωνικότητα και την ευθύτητά τους, την εξυπνάδα και την καλλιτεχνική και εμπορική τους φύση.

   Η φωτιά που έκαψε την Σμύρνη τον Σεπτέμβριο του 1922, σηματοδότησε μια νέα αρχή για τους ξεριζωμένους Ίωνες: ήρθαν στην Ελλάδα και σήκωσαν στους ώμους τους την αναδιοργάνωση της Πατρίδας μαζί με τους Ποντίους, τους Κων/πολίτες, τους Ανατ. Θρακιώτες, τους άλλους Μικρασιάτες πρόσφυγες και τους υπόλοιπους αδελφούς Έλληνες της νησιωτικής και ηπειρωτικής Ελλάδας.